Zobacz to! - SERWIS INFORMACYJNO-EDUKACYJNY - SPECJALISTA.eu - Serwis o Kłamstwie | Serwis Socjotechniczny | Serwis Grafologiczny | SZKOLENIA | Szkolenia dla firm | | atak socjotechniczny | audyt socjotechniczny | bezpieczeństwo biznesu | inwigilacja | inżynieria społeczna | język ciała | język gestów | kłamstwo | komunikacja niewerbalna | kontrwywiad | metody przesłuchań | metody rozpoznawania kłamstwa | metody socjotechniczne | mikroekspersja | mikrogrymasy | mimika twarzy | mowa ciała | mowa ciała kłamcy | narzędzia manipulacji | narzędzia socjotechniczne | sposoby warunkowania zachowań | sposoby wywierania wpływu | narzędzia warunkowania zachowań | narzędzia wywierania wpływu | nauka kłamania | negocjacje | ocena lojalności pracowników | ochrona informacji | ochrona kontrinwigilacyjna | ochrona własności przemysłowej | pozyskiwanie informacji | przygotowanie do przesłuchania | psychologia | psychologia biznesu | psychologia kłamstwa | psychomanipulacje | rozmowa wyjaśniająca | rozpoznanie kłamstwa | skuteczne kłamstwo | socjotechnika | socjotechnika kłamstwa | sposoby manipulacji | symptomy kłamstwa | szkolenia | szkolenia dla firm | szkolenia psychologia | szkolenia wewnętrzne | szkolenie atak socjotechniczny | szkolenie bezpieczeństwo | szkolenie inżynieria społeczna | szkolenie język ciała | szkolenie kłamstwo | szkolenie manipulacje | szkolenie metody przesłuchań | szkolenie metody rozpoznawania kłamstwa | szkolenie metody socjotechniczne | szkolenie narzędzia manipulacji | szkolenie ochrona informacji | szkolenie pozyskiwanie informacji | szkolenie rozmowa wyjaśniająca | szkolenie rozpoznanie kłamstwa | szkolenie socjotechnika | szkolenie sposoby manipulacji | szkolenie szpiegostwo | szkolenie szpiegostwo gospodarcze | szkolenie szpiegostwo przemysłowe | szkolenie techniki manipulacji | szkolenie techniki przesłuchań | szkolenie wywiad gospodarczy | szkolenie zagrożenia socjotechniczne | szpiegostwo | szpiegostwo gospodarcze | szpiegostwo przemysłowe | tajemnica przedsiębiorcy | techniki manipulacji | techniki przesłuchań | warunkowanie zachowań | wywiad gospodarczy | wywieranie wpływu | zabezpieczanie spotkań | zabezpieczenie przed podsłuchem | zagrożenia socjotechniczne | zabezpieczenia kontrinwigilacyjne | ocena wiarygodności | ocena wiarygodności osób | ocena wiarygodności zeznań | ocena wiarygodności wypowiedzi | szkolenia ocena wiarygodności | szkolenia ocena wiarygodności osób | szkolenia ocena wiarygodności zeznań | szkolenia ocena wiarygodności wypowiedzi | | | socjotechnika | inżynieria społeczna | techniki manipulacji | wywieranie wpływu | warunkowanie zachowań | szkolenia socjotechnika | psychologia | psychotechnika | nlp | nls | manipulacje | mowa ciała | język ciała | mediacje | mediator | negocjacje | negocjator | język gestów | komunikacja niewerbalna | kreacja wizerunku | psychomanipulacje | sprzedaż perswazyjna | wywieranie wpływu | narzędzia manipulacji | narzędzia socjotechniczne | narzędzia wywierania wpływu | narzędzia warunkowania zachowań | atak socjotechniczny | ochrona informacji | pozyskiwanie informacji | metody socjotechniczne | sposoby manipulacji | szkolenia techniki manipulacji | zagrożenia socjotechniczne | kłamstwo | rozpoznanie kłamstwa | symptomy kłamstwa | mimika twarzy | techniki przesłuchań | metody przesłuchań | rozmowy wyjaśniające | psychologia kłamstwa | szkolenie kłamstwo | mowa ciała kłamcy | socjotechnika kłamstwa | skuteczne kłamstwo | nauka kłamania | wiarygodne kłamstwo | metody rozpoznawania kłamstwa | rozpoznać kłamstwo | audyt socjotechniczny | psychologia biznesu | zabezpieczenia kontrinwigilacyjne | ocena wiarygodności | ocena wiarygodności osób | ocena wiarygodności zeznań | ocena wiarygodności wypowiedzi | | | detektyw | usługi detektywistyczne | agencja detektywistyczna | prywatny detektyw | licencjonowany detektyw | detektyw korporacyjny | wywiad gospodarczy | szpiegostwo gospodarcze | ochrona kontrinwigilacyjna | techniki przesłuchań | bezpieczeństwo biznesu | przygotowanie do przesłuchań policyjnych | metody przesłuchań | szpiegostwo gospodarcze | socjotechnika | zagrożenia socjotechniczne | szpiegostwo przemysłowe | ochrona własności przemysłowej | tajemnica przedsiębiorcy | inwigilacja | szpiegostwo | kontrwywiad | zabezpieczanie spotkań | zabezpieczenie przed podsłuchem | ocena lojalności pracowników | wykrywanie kłamstw | wariograf | wykrywacz kłamstw | poligraf | detektor kłamstwa | sprawdzanie uczciwości pracowników | kontrola zwolnień lekarskich | kontrola pracowników na L4 | kontrola pracowników na zwolnieniu | zabezpieczenia kontrinwigilacyjne | ocena wiarygodności | ocena wiarygodności osób | ocena wiarygodności zeznań | ocena wiarygodności wypowiedzi | | | grafolog | psychografolog | weryfikacja podpisów | autentyczność podpisu | sprawdzenie podpisu | pismo ręczne | rękopis | podpis | grafologia | usługi grafologiczne | sprawdzenie autentyczności podpisu | analiza pisma | badanie pisma | ekspertyza pisma | ekspertyza grafologiczna | ekspertyza podpisu | psychografologia | opinia grafologiczna | badanie grafologiczne | biegły grafolog | cechy pisma | | | | kłamstwo | rozpoznanie kłamstwa | ujawnianie kłamstwa | badanie kłamstwa | symptomy kłamstwa | mimika twarzy | mikroekspersja | nieszczerość | prawdomówność | techniki przesłuchań | metody przesłuchań | cechy kłamstwa | rodzaje kłamstwa | rozmowy wyjaśniające | mimika kłamcy | wykrywanie kłamstwa | rozmowa wyjaśniająca | psychologia kłamstwa | motywy kłamstwa | przyczyny kłamstwa | kłamanie | dochodzenie prawdy | mikromimika twarzy | poradnik kłamstwa | szkolenie kłamstwo | mowa ciała kłamcy | socjotechnika kłamstwa | skuteczne kłamstwo | nauka kłamania | jak kłamać | wiarygodne kłamstwo | mikrogrymasy | emocje twarzy | kłamstwo celowe | białe kłamstwo | magia kłamstwa | metody rozpoznawania kłamstwa | anatomia kłamstwa | poznać kłamstwo | rozpoznać kłamstwo | oszustwo | wariograf | wykrywacz kłamstw | poligraf | detektor kłamstwa | przygotowanie do przesłuchania | zabezpieczenia kontrinwigilacyjne | ocena wiarygodności | ocena wiarygodności osób | ocena wiarygodności zeznań | ocena wiarygodności wypowiedzi | ||| zabezpieczenia kontrinwigilacyjne socjotechnika techniki manipulacyjne technika manipulacyjna metody manipulacji atak socjotechniczny kłamstwo rodzaje kłamstwa fizyczne objawy kłamstwa jak rozpoznać kłamstwo psychologia kłamstwa nieszczerość jak rozpoznać nieszczerość ujawnianie kłamstwa wariograf detektyw metody przesłuchań techniki przesłuchań pozyskiwanie informacji przesłuchania metodą FBI wywiad gospodarczy szpiegostwo przemysłowe bezpieczeństwo informacji taktyka przesłuchania szkolenie wywiadowcze szkolenie socjotechniczne perswazja mowa ciała szkolenia firmowe „in company” ||| | SZKOLENIA | Szkolenia dla firm - ochrona-marki.pl

Przejdź do treści
Wskazano w nim podstawowe regulacje odnoszące siędo państwa, narodu i obywatela w obecnie obowiązującej Konstytucji RP–najważniejszymakcie prawnym Rzeczypospolitej Polskiej (złożonym z preambuły i 13 rozdziałów obejmujących 243 artykuły), uchwalonym 2 kwietnia 1997 roku przez Zgromadzenie Narodowe, a zatwierdzonymprzez ogólnonarodowe referendum 25 maja 1997 roku, który wszedł w życie 17 października tego samego roku. Celem artykułu jest dokonanie zarazem wstępnej oceny stanu badań nad bezpieczeństwem w doktrynie prawa konstytucyjnego, jak i diagnozy stanu normatywnego. Wskazano również potrzebę nowego odniesienia kategorii bezpieczeństwa. Jest nim nie tylko sam obywatel czy państwo, ale przede wszystkim Rzeczpospolita Polska, postrzegana jako dobro wspólne. Słowa kluczowe: bezpieczeństwo, konstytucja RP, bezpieczeństwo państwa, bezpieczeństwo narodowe, bezpieczeństwo obywateli, bezpieczeństwo RP, bezpieczeństwo wewnętrzne izewnętrzne Summary: The article concerns the constitutional approach to the problem of security. It presents the basic regulations referring to the state, nation and a citizen in the currently binding Constitution of the Republic of Poland -the highest legal act of the Republic of Poland (consisting of a preamble and 13 chapters covering 243 articles), adopted on April 2 nd, 1997 by the National Assembly and approved by nationwide referendum on May 25th ,1997, which entered into force on October 17th of the same year. The aim of the article is to make an initial assessment of the state of security research in the doctrine of constitutional law, as well as to provide a diagnosis in the field of the normative state. The article also points to the need for a new safety category reference. It is not only the citizen or the state itself, but above all the Republic of Poland, perceived as a common good. Keywords: security, constitution of the Republic of Poland, state security, national security, security of the citizens, security of the Republic of Poland, internal security, external security 122 Wstęp Jednym z założeń artykułu jest dokonanie wstępnej diagnozy w zakresie stanu normatywnego, jak również przybliżenie problematyki bezpieczeństwa państwa, narodu, obywateli RP w kontekście gwarancji bezpieczeństwa zawartych w Konstytucji RP. Każde państwo, niezależnie od wielkości, zamożności, roli na arenie międzynarodowej, zmierza do zapewnienia swoim obywatelem bezpieczeństwa. Realizacja szeroko pojętej polityki bezpieczeństwa od zawsze była priorytetem dla rządzących. Zapewnienie bezpieczeństwa ludności zamieszkującej obszar danego kraju jest jedną z podstawowych funkcji państwa. „Żadne pojedyncze państwo nie jest w stanie samodzielnie stawić czoła współczesnym kompleksowym zagrożeniom”1 , dlatego też rola i znaczenie współpracy międzynarodowej staje się coraz bardziej istotna. Bezpieczeństwo to pierwotna i egzystencjalna potrzeba każdego człowieka. Bezpieczeństwo zajmuje drugie miejsce (po potrzebach biologicznych) w hierarchii potrzeb podstawowych Abrahama Maslowa2 . Taka hierarchiczność odnosi się do priorytetu konieczności zaspokojenia określonych potrzeb. Znaczy to tyle, że aby zaspokoić potrzeby wyższego rzędu, trzeba najpierw zaspokoić potrzeby rzędu niższego. W myśl tej teorii człowiek najpierw dąży do zaspokojenia potrzeb fizjologicznych, takich jak pożywienie, mieszkanie, odzież, prokreacja. Dopiero wtedy gdy je zaspokoi interesuje się kolejnymi – w tym przypadku bezpieczeństwem, do którego zaliczyć możemy zabezpieczenie przed chorobą, bezrobociem, starczą niezdolnością do pracy. Kolejnymi potrzebami w piramidzie Abrahama Maslowa są potrzeby przynależności, do których należy potrzeba akceptacji, miłości, przyjaźni, przynależności do grupy. Następna jest potrzeba uznania, w skład której wchodzi potrzeba sukcesu człowieka, szacunku, prestiżu, znaczenia. Na samym wierzchołku piramidy potrzeb Abrahama Maslowa znajdują się potrzeby samorealizacji, do których należy zaliczyć potrzeby rozwijania: siebie, 1 European defence – the role of naval power, dokument A/1813, Europejskie Międzyparlamentarne Zgromadzenie do Spraw Bezpieczeństwa i Obrony, Bruksela 2003. 2 Por. A. Maslow, Motywacja i osobowość, przeł. J. Radzicki, Warszawa 2006, s. 76-83. 123 zdolności, talentów, zainteresowań, rozwoju duchowego oraz potrzeba potwierdzenia własnej wartości. Uogólniając, niezaspokojenie podstawowej potrzeby blokuje rozwój jednostki i ogranicza jego aktywność podejmowaną w celu zaspokojenia kolejnych. Zaspokojenie potrzeby bezpieczeństwa staje się zatem warunkiem społecznej integracji oraz współdziałania. Wszelki rozwój jest możliwy w sytuacji, kiedy te dwie podstawowe potrzeby człowieka zostaną zaspokojone. Pojęcia bezpieczeństwa w kontekście państwa i narodu Jedną z najbardziej ogólnych definicji bezpieczeństwa można znaleźć w Słowniku terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego. Pojęcie bezpieczeństwa zostało tam określone jako „stan, który daje poczucie pewności, i gwarancje jego zachowania oraz szansę na doskonalenie. Jedna z podstawowych potrzeb człowieka. Jest to sytuacja odznaczająca się brakiem ryzyka utraty czegoś, co człowiek szczególnie ceni, na przykład: zdrowia, pracy, szacunku, uczuć, dóbr materialnych”3 . Wyróżnić można wiele rodzajów bezpieczeństwa, np.: narodowe/ państwowe, światowe (międzynarodowe), publiczne, społeczne, wewnętrzne, zewnętrzne, fizyczne, psychiczne, socjalne itd.4 W literaturze przedmiotu występuje wiele definicji bezpieczeństwa państwa. Mimo że brzmią one różnie, to mają wspólny rdzeń znaczeniowy. B. Banaszak traktuje bezpieczeństwo państwa jako bezpieczeństwo jego poszczególnych obywateli, które określone jest w art. 5 Konstytucji RP5 . W. Wołpiuk wskazuje, iż art. 5 Konstytucji mówi o decyzji ustrojodawcy, że bezpieczeństwo państwa jest wartością nadrzędną, przewyższającą ochronę praw, wolności, bezpieczeństwa jednostki. Wartości demokratycznego państwa nie mogą zostać zrealizowane bez skutecznej ochrony i bezpieczeństwa tegoż państwa6 . Ten sam autor uważa, że „Pojmując bezpieczeństwo państwa jako stan wynikający z zadań i działalności państwa – zapewniających bezpieczeństwo członków wspólnoty 3Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego, wyd. 6, AON, Warszawa 2008, s. 14. 4 Ibidem. 5 B. Banaszak Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2009, s. 177. 6 W.J. Wołpiuk, Bezpieczeństwo państwa i pojęcia pokrewne. Aspekty konstytucyjnoprawne, [w:] Krytyka prawa. Niezależne studia nad prawem,t. II, Bezpieczeństwo, W. Sokolewicz (red.), Warszawa 2010, s. 185. 124 państwowej, należałoby uznać, że za bezpieczne może być uważane nie tylko takie państwo, którego byt, ustrój, urządzenia polityczno-społeczne i gospodarcze oraz terytorium są niezagrożone, lecz także takie, w którym każda jednostka ludzka czuje się bezpiecznie, ponieważ państwo zapewnia wszystkim mieszkańcom prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego”7 . Bezpieczeństwo narodowe utożsamiane jest często z bezpieczeństwem państwa, ponieważ wywodzi się z egzystencjalnych potrzeb ludzkich społeczności, które zorganizowane są w państwa8 . Zapewnienie bezpieczeństwa zewnętrznego jest równie ważne jak zapewnienie wewnętrznego bezpieczeństwa. J. Karp definiuje bezpieczeństwo państwa jako: „Stan, w którym brak jest zagrożeń dla istnienia państwa oraz jego demokratycznego ustroju. Bezpieczeństwo państwa obejmuje w swym zakresie dyrektywy dbania o jego suwerenność, integralność terytorialną i potencjał obronny, nawet gdy nie występuje zagrożenie ze strony innych państw lub terrorystów”9 . Do początków XX wieku pojęcie „bezpieczeństwo państwa” definiowane było jednowymiarowo – jako zdolność państwa do zapewnienia nienaruszalności swojego terytorium, integralności, a także ochronę przed zagrożeniami wewnętrznymi i zewnętrznymi (głównie w wymiarze militarnym). Pojęcie bezpieczeństwa narodowego stosuje się zamiennie z pojęciem bezpieczeństwa państwowego. Takie rozwiązanie jest zasadne, ponieważ w art. 135 Konstytucji Rzeczypospolitej zawarto stwierdzenie, że „Organem doradczym Prezydenta Rzeczypospolitej w zakresie wewnętrznego i zewnętrznego bezpieczeństwa państwa jest Rada Bezpieczeństwa Narodowego”10 . Równie istotne co bezpieczeństwo zewnętrzne jest bezpieczeństwo wewnętrzne państwa. Naczelnym zadaniem polityki zagranicznej państwa jest zapewnienie bezpieczeństwa narodowego. Zadaniem bezpieczeństwa narodowego jest przede wszystkim ochrona wartości społeczeństwa i państwa. Bezpieczeń- 7 W.J. Wołpiuk, Bezpieczeństwo…, s. 186-187. 8 Ibidem. 9 J. Karp, Bezpieczeństwo państwa, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz encyklopedyczny, W. Skrzydło, S. Grabowska, R. Grabowski (red.), Warszawa 2009, s. 108-109. 10 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 1997 nr 78 poz. 483) art. 135. 125 stwo chroni takie wartości jak: przetrwanie, suwerenność, przeżycie ludności, niezawisłość państwa, ideologię, system społeczno-gospodarczy, interesy obywateli za granicami państwa, postęp gospodarczy itp.11 Pojęcie bezpieczeństwa w Konstytucji RP Bezpieczeństwo w sensie ogólnym utożsamiane jest ze stanem spokoju, zabezpieczenia, pewności, ochrony czy braku zagrożeń. Rozumienie bezpieczeństwa jako braku zagrożeń jest o tyle słuszne, ponieważ tylko w takich warunkach możliwy jest rozwój. Bezpieczne państwo jest w stanie zapewnić podstawy rozwoju swoich obywateli. Należy jednak pamiętać, iż działanie zgodne z takim podejściem powoduje przeniesienie punktu ciężkości z państwa na jednostkę. Termin „bezpieczeństwo” pojawia się dwukrotnie wśród zasad ustroju państwa. W rozdziale pierwszym Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r., zatytułowanym Rzeczpospolita, art. 5 stanowi, że „Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju”12 . Słowo bezpieczeństwo w przytoczonym artykule jawi się jako synonim pozostałych. W każdą część zdania artykułu można wstawić słowo bezpieczeństwo, nie tracąc przy tym sensu zapisu. I tak, należy stwierdzić, że zadaniem Rzeczypospolitej Polskiej jest przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa, niepodległości i nienaruszalności terytorium, zapewnienie bezpieczeństwa wolności, praw człowieka i obywatela oraz zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom, a poza tym zapewnienie bezpieczeństwa dziedzictwu narodowemu i środowisku. Przepis ten współbrzmi z art. 26 Konstytucji, zgodnie z którym „Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej służą ochronie niepodległości państwa i niepodzielności jego terytorium oraz zapewnieniu bezpieczeństwa i nienaruszalności jego granic”13 oraz „Siły Zbrojne zachowują neutralność w sprawach politycznych oraz podlegają cywilnej i demokratycznej kontroli”14 . 11 Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa…, op. cit., s. 14. 12 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 1997 nr 78 poz. 483), art. 5. 13 Ibidem, art. 26. 14 Ibidem. 126 Do Konstytucji RP wprowadzono ponadto pojęcie bezpieczeństwa, które połączone jest z ważnym interesem gospodarczym, bezpieczeństwem ekologicznym, konsumentów, czy też bezpieczeństwem obywateli w odniesieniu do ewentualnego zagrożenia ustroju państwa. Katalog ten ma charakter otwarty. Zaobserwować można jego ciągle poszerzanie. Wynika to z potrzeb rozwoju społeczeństwa. Dzięki otwartemu charakterowi katalogumożliwe jest zapewnienie ochrony wielu dziedzin życia. Należy pamiętać, iż zakres przedmiotowy stanowi główne kryterium bezpieczeństwa. W literaturze prawniczej jednolita definicja terminu „bezpieczeństwo państwa” czy „bezpieczeństwo narodu” nie została jednak sformułowana. Należy przyjąć, iż ustawodawca, uchwalając Konstytucję RP, przewidział sytuację, w której rola państwa nie zostanie ograniczona do wąskiego zakresu, lecz będzie odnosiła się do wieloaspektowości bezpieczeństwa. W Konstytucji wyróżniono także bezpieczeństwo zewnętrzne oraz wewnętrzne. Bezpieczeństwo zewnętrzne łączy się z suwerennością oraz niepodległością, a także z integralnością terytorialną (nienaruszalnością granic) państwa. Bezpieczeństwo zewnętrzne odnosi się głównie do zagrożeń militarnych związanych z otoczeniem państwa od strony zewnętrznej. Z kolei bezpieczeństwo wewnętrzne odnosi się do porządku wewnętrznego państwa, czyli kategorii porządku życia i zdrowia obywateli, porządku prawnego w kontekście wszelkiego rodzaju katastrof naturalnych czy klęsk żywiołowych. Bezpieczeństwo wewnętrzne związane jest bezpośrednio z zapewnieniem spokojnego, sprawnego funkcjonowania organów publicznych. Bezpieczeństwo państwa i narodu łączą ze sobą aspekty zewnętrzny oraz wewnętrzny. Z kolei wyjaśniając pojęcie bezpieczeństwa w ujęciu podmiotowym, trzeba zaznaczyć, że głównymi adresatami, którzy podlegają ochronie, jest państwo oraz grupa społeczna złożona z pojedynczych jednostek. Należy zauważyć, iż bezpieczeństwo RP winno być definiowane w sposób jak najbardziej otwarty. Dzięki temu jest możliwe zapewnienie elastycznych reakcji na rzeczywistość, która w sposób dynamiczny się zmienia. Bezpieczeństwo jednostki w Konstytucji RP W rozdziale drugim Konstytucji RP z 1997 r. –Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela, termin „bezpieczeństwo” pojawia się najczęściej. 127 Art. 30 traktuje o obowiązku ochrony przez władzę publiczną godności każdego człowieka15. W myśl art. 31 ust. 1 Konstytucji każdy człowiek ma prawo do wolności. Jest ona chroniona prawnie16 . Art. 66 ust. 1 Konstytucji stanowi, że „Każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy określa ustawa”17. Art. 74 ust 1: „Władze publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom”18. Następnie art. 76, który mówi, że „Władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Zakres tej ochrony określa ustawa”. W rozdziale piątym ustawy zasadniczej – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – zawarte są regulacje odnoszące się do bezpieczeństwa, w powiązaniu z zadaniami urzędu Prezydenta RP. Zgodnie z art. 126 ust. 2 Konstytucji Prezydent RP czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, a także stoi na straży suwerenności oraz bezpieczeństwa państwa, jak również nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium. Zaś „organem doradczym Prezydenta Rzeczypospolitej w zakresie wewnętrznego i zewnętrznego bezpieczeństwa państwa jest Rada Bezpieczeństwa Narodowego”19 . Również w rozdziale VI Konstytucji RP –Rada Ministrów i administracja rządowa – znaleźć można odwołanie do terminu „bezpieczeństwo”. Otóż art. 146 ust. 4 pkt 7-8 traktują o tym, że Rada Ministrów, w zakresie i na zasadach określonych w Konstytucji i innych ustawach, zapewnia bezpieczeństwo wewnętrzne państwa oraz porządek publiczny, a także zapewnia bezpieczeństwo zewnętrzne państwa20 . W rozdziale jedenastym ustawy zasadniczej – Stany nadzwyczajne – w art. 230 ust. 1 znajduje się zapis, iż „w razie zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego, Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Rady Ministrów może wprowadzić, na czas oznaczony, nie dłuższy niż 90 dni, stan wyjątkowy na części albo na całym terytorium państwa”21 . 15 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 1997 nr 78 poz. 483). art. 30. 16 Ibidem, art. 31 ust. 1. 17 Ibidem, art. 66 ust. 1. 18 Ibidem, art. 74 ust. 1. 19 Ibidem, art. 135. 20 Ibidem, art. 146 ust. 4 pkt 7-8. 21 Ibidem, art. 230 ust. 1. 128 Bezpieczeństwo państwa, narodu i obywateli RP w kontekście ograniczenia praw i wolności człowieka i obywatela Ustrojodawca wskazuje na pewną przewagę państwa nad jednostką w kontekście priorytetu zapewnienia bezpieczeństwa. Widoczne jest to zwłaszcza w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Wskazuje on na fakt, iż ograniczenia w zakresie korzystania z wolności i praw konstytucyjnych mogą być ustanowione tylko w ustawach oraz tylko w sytuacji, kiedy są one konieczne dla bezpieczeństwa, porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, w demokratycznym państwie. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw22. Art. 31 ust. 3 uwidacznia konflikt pomiędzy wolnością jednostki a bezpieczeństwem ogółu. Można dojść do wniosku, że aby zapewnić poszczególnej jednostce bezpieczeństwo, trzeba zapewnić je państwu i odwrotnie. Prawo jednostki do życia w pokoju jest jednym z podstawowych praw. Dlatego też dla skutecznego zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa konieczne jest zastosowanie instrumentów, które mogą ograniczyć prawa i wolności jednostki. Jedno ze współczesnych egzystencjalnych pytań dotyczy kwestii, ile ludzie są w stanie poświęcić wolności w imię bezpieczeństwa, a ile bezpieczeństwa w imię wolności. Wydawać się może, iż nie jest możliwe jednoczesne zapewnienie przez organy państwowe bezpieczeństwa jednostce przy zapewnieniu jej wolności. Warto pamiętać, iż z jednej strony Rzeczpospolita Polska jest świadczeniodawcą bezpieczeństwa dla narodu – o czym traktuje art. 5 ustawy zasadniczej – z drugiej zaśjest świadczeniobiorcą obowiązków wypełnianych przez obywateli. Odnosi się to również do zakresu bezpieczeństwa państwa, o czym traktują art. 82, 85 oraz pośrednio art. 136 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 roku. Bibliografia Banaszak B., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2009. Banaszak B., Ogólne wiadomości o prawach człowieka, [w:] Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, B. Banaszak, A. Preisner (red.), Warszawa 2002. Brzeziński M., Stany nadzwyczajne w polskich konstytucjach, Warszawa 2007. 22 Ibidem, art. 31 ust. 3. 129 European defence – the role of naval power, dokument A/1813, Europejskie Międzyparlamentarne Zgromadzenie do Spraw Bezpieczeństwa i Obrony, Bruksela 2003. Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2007. Jaraczewski J., Bezpieczeństwo jako wartość chroniona w Konstytucji RP, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w pierwszych dekadach XXI wieku wobec wyzwań politycznych, gospodarczych, technologicznych i społecznych, S. Biernat (red.), Warszawa 2013. Karp J., Bezpieczeństwo państwa, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz encyklopedyczny, W. Skrzydło, S. Grabowska, R. Grabowski (red.), Warszawa 2009. Kitler W., Bezpieczeństwo narodowe RP. Podstawowe kategorie. Uwarunkowania. System, Warszawa 2011. Maslow A., Motywacja i osobowość, przeł. J. Radzicki, Warszawa 2006. Oniszczuk J., Wolność i bezpieczeństwo w demokracji (preteksty ograniczeń wolności i gwarancje ich ochrony), [w:] Bezpieczeństwo państwa a ochrona praw i wolności jednostki we współczesnym świecie, J. Jaskiernia (red.), Kielce 2012. Piechowiak M., Dobro wspólne jako fundament polskiego porządku konstytucyjnego, Warszawa 2012. Piechowiak M., Konstytucyjna zasada dobra wspólnego – w poszukiwaniu kontekstu interpretacji, [w:] Dobro wspólne. Problemy konstytucyjnoprawne i aksjologiczne, W.J. Wołpiuk (red.), Warszawa 2008. Potrzeszcz J., Bezpieczeństwo prawne z perspektywy filozofii prawa, Lublin 2013. Prokop K., Stany nadzwyczajne w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Białystok 2005. Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego, wyd. 6, AON, Warszawa 2008. Wołpiuk W.J., Bezpieczeństwo państwa i pojęcia pokrewne. Aspekty konstytucyjnoprawne, [w:] Krytyka prawa. Niezależne studia nad prawem, t. II, Bezpieczeństwo, W. Sokolewicz (red.), Warszawa 2010. Wołpiuk W.J., Państwo wobec szczególnych zagrożeń, Warszawa 2002. Akty prawne Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483).
1. Co oznacza słowo teoria?
2. Jakie znasz określenia teorii bezpieczeństwa?
3. Co oznacza stan bezpieczeństwa według D. Freia?
4. Jakie znasz składniki bezpieczeństwa?
5. Co oznacza w bezpieczeństwie pewność, według J. Stańczyka?
6. Jak rozumiesz bezpieczeństwo narodowe (państwa)?
7. Co oznacza bezpieczeństwo międzynarodowe?
8. Jakie kategorie obejmuje bezpieczeństwo wewnętrzne państwa?
9. Jaki jest zakres bezpieczeństwa zewnętrznego państwa?
10. Jakie znasz wyzwania i zagrożenia XXI wieku?
DO ROZDZIAŁU 2:
1. Podaj definicję nauki i jej funkcje społeczne.
2. Co to jest wiedza i jaki ma związek z nauką?
3. Czy bezpieczeństwo jest dyscypliną naukową i dlaczego?
4. Jakie są trzy podstawowe obszary zagadnień bezpieczeństwa?
5. Na czym polega przedmiotowa struktura bezpieczeństwa?
6. Na czym polega podmiotowa struktura bezpieczeństwa?
7. Jakie znasz zagrożenia wywołane przez człowieka?
8. Które ze znanych Ci zagrożeń są najgroźniejsze i dlaczego?
9. Czy kultura ma wpływ na bezpieczeństwo narodowe i dlaczego?
10. Czy migracja jest zagrożeniem w skali międzynarodowej?
DO ROZDZIAŁU 3:
1. Jakie znasz uwarunkowania bezpieczeństwa narodowego?
2. Na czym polega uwarunkowanie geopolityczne bezpieczeństwa?
3. Jakich znasz twórców geopolityki w skali międzynarodowej?
4. Na czym polega uwarunkowanie ekonomiczne bezpieczeństwa?
5. Jak należy zinterpretować uwarunkowanie militarne bezpieczeństwa?
262 | WSGE
6. Uwarunkowanie społeczne a bezpieczeństwo narodowe.
7. Jakie ma znaczenie kultura strategiczna w bezpieczeństwie?
8. Uwarunkowanie informacyjne bezpieczeństwa narodowego (państwa).
9. Co wiesz o uwarunkowaniu ideologiczno-politycznym?
10. Jak rozumiesz uwarunkowanie prawno-instytucjonalne bezpieczeństwa?
DO ROZDZIAŁU 4:
1. Podaj znaczenie terminu kryterium w bezpieczeństwie.
2. Czy kryterium siły jest podstawowym i dlaczego?
3. Czym jest przestrzeń i czy może być uznana jako kryterium?
4. Jaki znasz podział przestrzeni?
5. Jakie znaczenie ma kryterium wiarygodności w bezpieczeństwie?
6. Czy najnowsza technologia ma znaczenie w bezpieczeństwie?
7. Jak rozumiesz bezpieczeństwo kooperatywne (kooperacyjne)?
DO ROZDZIAŁU 5:
1. Czym były wielkie mocarstwa w przeszłości w bezpieczeństwie?
2. Jaka jest geneza wielkich mocarstw w aspekcie bezpieczeństwa?
3. Jaka była rola USA w latach 1919, 1945, 1989?
4. Czym był rok 1990 we współczesnej historii Europy?
5. Jaka jest rola wielkich mocarstw na arenie międzynarodowej
w XXI w.?
6. Jaka jest rola Rady Bezpieczeństwa ONZ, w  tym wielkich mocarstw?
7. Do czego doprowadził stan „zimnej wojny’’ w świecie po II w. św.?
8. Jaką rolę spełnił Plan Marshalla w Europie po II w. św.?
9. Jakie znasz dwa mocarstwa po II w. św. i ich znaczenie w świecie?
10. Jaka jest główna rola wielkich mocarstw w świecie w XXI wieku?
WSGE | 263
DO ROZDZIAŁU 6:
1. Czym były interwencje militarne w przeszłości?
2. Czym są interwencje militarne w kształtowaniu bezpieczeństwa?
3. Podaj choć jedną definicję interwencji militarnej.
4. Jakie znasz warunki interwencji militarnej?
5. Jakie są możliwości wykonania interwencji militarnej w XXI wieku?
6. Jakie mogą być cele interwencji militarnych?
7. Jakie muszą zaistnieć przesłanki do interwencji militarnej?
8. Jakie są współczesne uwarunkowania interwencji militarnych?
9. Jakie są relacje pomiędzy suwerennością a prawami człowieka?
10. Do czego może doprowadzić zróżnicowanie sił w obszarze pozamilitarnym?
CZĘŚĆ III
DO ROZDZIAŁU 1:
1. Podaj znaną Ci definicję bezpieczeństwa narodowego.
2. Istota i zakres bezpieczeństwa narodowego.
3. Jakie znasz źródła zagrożenia bezpieczeństwa narodowego?
4. Struktura systemu bezpieczeństwa narodowego-główne elementy.
5. Jak postrzegasz bezpieczeństwo publiczne w systemie bezpieczeństwa?
6. Jakie znasz funkcje Policji w państwie demokratycznym?
7. Główne zadania Policji w świetle ustawy o policji.
8. Straż Graniczna w systemie bezpieczeństwa publicznego?
9. Funkcje i zadania Państwowej Straży Pożarnej w bezpieczeństwie.
10. Funkcje i zadania Straży Gminnej (Miejskiej) w bezpieczeństwie.
11. Jaką rolę pełnią służby specjalne (ABW i AW) w bezpieczeństwie?
12. Jak postrzegasz bezpieczeństwo informacyjne w systemie?
13. Jak postrzegasz bezpieczeństwo społeczne w systemie?
14. Co oznacza bezpieczeństwo kulturowe w systemie?
15. Bezpieczeństwo ekonomiczne w systemie bezpieczeństwa.
264 | WSGE
16. Jakie są relacje zasadnicze pomiędzy bezpieczeństwem wewnętrznym a zewnętrznym?
17. Jakie relacje zachodzą między bezpieczeństwem narodowym
a UE?
18. Jak postrzegasz udział RP w NATO w aspekcie bezpieczeństwa?
DO ROZDZIAŁU 2:
1. Podaj znaną ci definicję bezpieczeństwa wewnętrznego.
2. Kto odpowiada za bezpieczeństwo wewnętrzne w Polsce?
3. Jakie organa wykonują zadania w bezpieczeństwie wewnętrznym?
4. Jakie znasz kategorie bezpieczeństwa wewnętrznego?
5. Co oznacza bezpieczeństwo polityczne?
6. Istota bezpieczeństwa ekonomicznego.
7. Podaj zasadniczą treść bezpieczeństwa publicznego.
8. W czym zawiera się bezpieczeństwo militarne?
9. Jak postrzegasz bezpieczeństwo informacyjne?
10. Na czym polega bezpieczeństwo ekologiczne?
DO ROZDIAŁU 3:
1. Podaj znaną ci definicję bezpieczeństwa zewnętrznego.
2. Jakie główne elementy tworzą bezpieczeństwo zewnętrzne?
3. Zadania państwa w tworzeniu bezpieczeństwa zewnętrznego.
4. Rola dyplomacji w bezpieczeństwie zewnętrznym.
5. Rola i zadania NATO w bezpieczeństwie zewnętrznym.
6. Jak przynależność do UE wpływa na bezpieczeństwo zewnętrzne?
7. Jak siły zbrojne (narodowe) wpływają na bezpieczeństwo RP?
8. Czy UE jest gwarantem bezpieczeństwa zewnętrznego?
9. Jaka polityka powinna być wobec państw sąsiednich?
10. Na czym polega budowanie systemu obronnego państwa?
WSGE | 265
DO ROZDZIAŁU 4:
1. Jakie znasz metody aktywizujące, stosowane w nauczaniu bezpieczeństwa w WSGE w Józefowie?
2. Czy metody aktywizujące dają lepsze rezultaty i dlaczego?
3. Jak postrzegasz zastosowanie metody „delfickiej’’ w ćwiczeniach?
4. Czy metoda „burzy mózgów’’ może być stosowana w ćwiczeniach
zarządzania kryzysowego i dlaczego?
5. Czy metoda „burzy mózgów’’ zalicza się do metod heurystycznych?
DO ROZDZIAŁU 5:
1. Postaraj się podać pojecie „metodologia nauk’’.
2. Co jest treścią metodologii?
3. Co jest nauką, a co wiedzą?
4. Jakie funkcje pełni metodologia nauk?
5. Jak rozumiesz termin „metoda’’ w badaniach naukowych?
6. Jak rozumiesz pojęcie metodyka?
7. Jakie znasz metody badawcze bezpieczeństwa?
8. Co oznacza problem badawczy?
9. Jak rozumiesz „cel’’ w badaniach?
10. Co oznacza „przedmiot badań’’ w pracy badawczej?
11. Co oznacza „hipoteza robocza’’?
12. Czym jest struktura pracy promocyjnej?
13. Z jakich części składa się wstęp do pracy promocyjnej?
14. Co powinno zawierać zakończenie pracy promocyjnej?
15. Czym jest „bibliografia’’ i jak ją sporządzamy?
1. Podaj znaną Ci definicję polityki bezpieczeństwa.
2. Co obejmuje pojęcie „polityka’’?
3. Jakie obszary państwa obejmuje polityka?
4. Jakie znasz funkcje polityki?
5. Co obejmuje struktura polityki?
6. Co oznacza globalizacja w polityce?
7. Jakie znaczenie ma polityka w bezpieczeństwie?
8. Co oznacza racja stanu w polityce bezpieczeństwa?
9. Jak pojmujesz rację stanu w polityce (relacje)?
10. Na czym polega model kreowania polityki bezpieczeństwa?
DO ROZDZIAŁU 2:
1. Podaj znaną Ci definicję strategii bezpieczeństwa.
2. Czy strategia jest dyscypliną naukową i dlaczego?
3. Podaj zasadnicze cechy strategii.
4. Podaj nazwiska znanych Ci klasyków strategii.
5. Jakie znasz poglądy strategii pokojowej Garetha Evansa?
6. Jak należy postrzegać polistrategię w bezpieczeństwie?
7. Cechy polistrategii bezpieczeństwa narodowego.
8. Zakres polistrategii bezpieczeństwa narodowego.
9. Czym jest strategia w polityce bezpieczeństwa?
10. Kto może być strategiem w XXI wieku?
Na przykład: E. Niewiadomski, Bezpieczeństwo wewnętrzne, WSGE, Józefów 2010, s. 100. W przypadku bezpośrednio powtarzania się kolejno
tych samych pozycji w przypisach należy stosować „Tamże, s. xx”, można
stosować także „Ibidem”. Natomiast jeśli pozycja literatury występowała
już w przypisach wcześniej, lecz nie w bezpośredniej kolejności, należy po
nazwisku autora pisać: „poz. cyt., s. xx’’, można też stosować „op. cit., s. xx”.
Powołując się na publikacje zamieszczone w  czasopismach, należy
stosować zasady odnoszące się do pozycji książkowych, z tym, że po nazwisku i tytule artykułu umieszcza się nazwę czasopisma w cudzysłowie,
przy czym wszystkie wyrazy nazwy czasopisma (poza spójnikami) należy
rozpoczynać dużą literą. Po nazwie czasopisma (bez przecinka) należy podać rok wydania, a następnie po przecinku numer lub zeszyt.
Powołując się na akt prawny po raz pierwszy, należy przedstawić go
w pełnym brzmieniu, np. Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski
żywiołowej ( Dz. U. Nr 62, poz. 558), art. 3. ust. 1 pkt. 2.
2. Aneks – zamieszczamy w  nim załączniki (tabele, rysunki, mapy,
zdjęcia, szkice itp.), które dokumentują merytoryczne treści i  mają odzwierciedlenie w  tekście pracy dyplomowej. Pod załącznikami musi być
koniecznie podane źródło (np. opracowanie własne, na podstawie publikacji – jakiej) oraz autor źródła. Dla przykładu: Źródło: B. Hołyst, Wiktymologia, Warszawa 1997, s.6.
3. Uwaga końcowa – dobrze wykonana praca promocyjna (licencjac-
WSGE | 257
ka, inżynierska, magisterska) daje satysfakcję nie tylko dyplomantowi, ale
przede wszystkim jest świadectwem zaangażowania promotora w kierowaniu procesem postępowania dyplomanta i jednocześnie wystawia dobrą
opinię wydziałowi, na którym powstaje praca dyplomowa. Wzorowo wykonane prace dyplomowe dają dobre świadectwo o danej wyższej uczelni. I
dlatego praca dyplomowa (licencjacka, inżynierska, magisterska) powinna
odpowiadać wymogom zawartym w  Standardach pisania pracy dyplomowej.
PODSUMOWANIE
Celowo w  tej części książki powtórzyłem stwierdzenie, że  najważniejszą wartością człowieka w  XXI wieku jest bezpieczeństwo. Całościowy charakter bezpieczeństwa przesądza o tym, że trwałe jego utrzymanie
wymaga tworzenia środków wzajemnego zaufania, opartych na wszechstronnej współpracy w  wielu dziedzinach życia społecznego. Pomimo
czynionych kroków rozbrojeniowych, trzeba dostrzegać fakt istnienia potencjału naukowo-badawczego, który daje możliwość szybkiego odtwarzania sił militarnych w krótkim czasie. Dlatego też kolosalne znaczenie ma
wszechstronna, równoprawna współpraca, oparta na poszanowaniu praw
człowieka i narodów do samostanowienia i uznania istnienia wspólnoty
interesów.
Należy jeszcze raz mocno podkreślić, że nic nie stoi w miejscu, a dzisiejszy świat przynosi nowe wyzwania, zmieniają się percepcje świata, rodzą się nowe problemy, z którymi państwa narodowe i sojusze muszą skutecznie się konfrontować. Na ile te konfrontacje są i będą skuteczne, zależy
już nie tylko od siły militarnej, ale również od potencjału ekonomicznego,
jakości przywództwa, efektywności rządów i racjonalnego działania w sytuacjach kryzysowych.
Zasadniczym celem tej części książki jest usystematyzowanie wiedzy
o współczesnym bezpieczeństwie narodowym ze wszystkimi jego uwarunkowaniami w odniesieniu do państwa będącego członkiem NATO i UE.
Ponadto treść poszczególnych rozdziałów dają podstawę do opanowania
złożonych problemów bezpieczeństwa narodowego przez studentów o kierunku „bezpieczeństwo’’. Opanowanie tej wiedzy umożliwi studentowi samodzielne studiowanie i rozwiązywanie spraw z zakresu bezpieczeństwa
na różnych poziomach administracji rządowej i samorządowej.
Starałem się, na podstawie własnych badań i dociekań, umieścić nowe
258 | WSGE
zagadnienia, takie jak: polityka i  strategia, uwarunkowania bezpieczeństwa narodowego, kryteria oceny bezpieczeństwa i niektóre kwestie metodologii badań bezpieczeństwa. W ostatnim rozdziale zostały zamieszczone
zasadnicze standardy pisania prac promocyjnych (licencjackich, inżynierskich i magisterskich) w interesie Studenta.
WSGE | 259
ZAKOŃCZENIE
Zwykle w  zakończeniu książki chciałoby się zawrzeć najważniejsze
tezy lub wyniki badań, rozważań, podzielić się doświadczeniami z zakresu
tematu podjętego dzieła. Ale w tym zakończeniu tak nie będzie, ponieważ
temat książki jest bardzo „szeroki’’, obejmuje 13 rozdziałów, wiele bardzo
ważnych problemów, które dotyczą nie tylko narodu i państwa, ale całych
systemów bezpieczeństwa, w złożonych sytuacjach XXI wieku.
Teoria i praktyka bezpieczeństwa wyróżnia kilka grup interesów, które
pozwalają je odróżnić od interesów szczegółowych w państwach. Znaczna
część bezpieczeństwa narodowego dotyczy problemów związanych z bezpieczeństwem państwa jako instytucji politycznej, a tym bardziej państwa
będącego w sojuszu.
Treść wszystkich rozdziałów autor formułował tak, aby była ona łatwa
w przyswajaniu dla studentów na różnych poziomach studiów bezpieczeństwa. Celowo, mając na uwadze nowe wymagania i tendencje szkolnictwa
wyższego (KRK), opracowałem zasady praktycznego nauczania bezpieczeństwa w sytuacjach kryzysowych przy zastosowaniu naukowych metod
(delficką i burzy mózgów).
Na zakończenie pragnę podziękować wszystkim tym, którzy w różny
sposób służyli mi pomocą, radą i życzliwością w realizacji celu głównego.
Serdecznie i z uznaniem dziękuję recenzentom za obiektywne i surowe recenzje wydawnicze, a ich cenne uwagi mogą inspirować mnie do dalszej
twórczej pracy, dla dobra młodego pokolenia – Studentów.
W końcowej części książki zamieściłem pytania kontrolne do każdego
rozdziału w specjalnym załączniku, na których podstawie studenci będą
mogli dokonać samodzielnie sprawdzenia, w jakim stopniu materiał podany w książce został opanowany. Trudności w udzielaniu odpowiedzi na
zamieszczone pytania w załączniku mogą z powodzeniem być likwidowane poprzez przeczytanie kolejny raz danego rozdziału. Powtórzenia mogą
być dokonywane aż do pozytywnego skutku, tj. do dobrego opanowania
danego zagadnienia.
5.3 Rozwiązywanie problemu badawczego
Na swojej drodze nauczyciela akademickiego bardzo często spotykałem studentów, wszystkich poziomów i kierunków kształcenia, którzy
mieli trudności w opanowaniu podstawowej wiedzy z zakresu metodologii
badań i jej praktycznym stosowaniu podczas prowadzenia badań i pisaniu
pracy promocyjnej (licencjackiej, magisterskiej, doktorskiej). W zasadzie,
jako promotor tych prac, byłem zmuszony od samego początku, tj. od momentu formułowania tematu pracy do jej zakończenia, nieść wszechstronną pomoc, aby ułatwić studentowi realizację zadania – napisanie dobrej
pracy. Dlatego postanowiłem zaprezentować ogólny model postępowania
podczas rozwiązywania problemu naukowego i jego poprawnego opisania
z zastosowaniem metod i narzędzi badawczych w pracy dyplomowej.
5.3.1 Formułowanie tematu badawczego
Dokonanie wyboru i  sformułowanie tematu badawczego następuje
dopiero po merytorycznym przygotowaniu badacza (studenta) z  danej
dyscypliny naukowej i jej pokrewnych oraz po opanowaniu podstaw metodologii badań. Samo sprecyzowanie tematu badawczego - to żmudny
proces myślowy, prowadzący do wyboru jednego wariantu ze wszystkich
możliwych. Temat to podstawowa treść, istota pracy, w którym kryje się
zasadniczy problem do rozwiązania. Temat może dotyczyć już znanych
lub nieznanych faktów, ustalenia zależności między faktami w badanym
obszarze wiedzy, opracowania zarysów teoretycznych danej dziedziny
wiedzy albo usystematyzowania wiedzy na podstawie istniejących materiałów źródłowych. Ponadto, musi badacz (student) wiedzieć, czym jest tytuł w pracy naukowej (dyplomowej). Najprościej, tytuł – to hasło utworu
(pracy, sprawozdania) w odniesieniu do danej rzeczywistości.
Następnym, również ważnym etapem jest uzasadnienie podjętego
tematu. Polega ono na zdefiniowaniu pojęcia zamieszczonego w temacie
i  jego opisanie. Uzasadnienie to głęboka analiza dotychczasowej wiedzy
na podstawie literatury, materiałów źródłowych i osobistych doświadczeń
autora (badacza) w  danym przedmiocie. Dokonana analiza pozwala na
umiejscowienie tematu badawczego w przynależności do bliższego i nadrzędnego problemu badawczego. Po sprecyzowaniu tematu badań należy
przejść do kolejnego ważnego etapu – określenia przedmiotu badań.
WSGE | 251
5.3.2 Przedmiot badań
Bardzo często zachodzą nieporozumienia co do określenia przedmiotu badań. Niekiedy następują one z powodu utożsamiania go z problemem
badawczym. Otóż przedmiot badań to metodologicznie skonkretyzowane stosunki i procesy zachodzące w systemie bezpieczeństwa w różnych
obszarach. A  to oznacza, że  może występować w  obszarze politycznym,
ekonomicznym, militarnym, publicznym, społecznym, ekologicznym, informacyjnym, kulturowym czy też religijnym, w zależności od problemu
badań.
Przedmiot badań powinien wyraźnie wskazywać – co podlega badaniom w danym temacie. A to oznacza, że przedmiot badań, jego określenie
etymologiczne „wypływa’’ z treści tematu. Po tej skomplikowanej czynności następuje kolejny etap – precyzowanie celu badań, który musi być spójny z tematem i przedmiotem badań.
5.3.3 Cel badań
Na początek musimy odpowiedzieć na pytanie: czym jest cel badań?
W literaturze przedmiotu można spotkać różne określenia tego terminu,
a co najważniejsze, są różne jego sformułowania i interpretowania. Niekiedy podaję się jako zasadę albo jeszcze inaczej, że cel powinien być określony w trybie rozkazującym (np. zbadaj, określ, zaprojektuj, oceń). Uważam,
że cel w swojej istocie, jako dążenie badacza do osiągnięcia powziętego zamiaru, może z powodzeniem być określany w trybie oznajmiającym lub
jako rzeczownik (np. zbadanie, zaprojektowanie, ocenienie, wykazanie,
udoskonalenie). Jest chyba oczywiste, że forma jest ściśle związana z treścią określonego celu badań.
5.3.4 Problem badawczy
Czym jest w istocie problem badawczy? Ujmując najprościej, jak to jest
możliwe – problem badawczy, to jest coś, co nie jest odkryte i  opisane.
A to świadczy o jego ważności w całym procesie badawczym. Od czego
ta ważność problemu zależy? Ważność jest równoznaczna z  wartością.
Wartość czegokolwiek, np. bezpieczeństwa, jest produktem oceny, a  zarazem rezultatem stosunku badacza do przedmiotu ocenianego. Zawsze
w grę wchodzą zarówno właściwości badacza, jak też samego przedmiotu.

Na myśli mamy jednakże wartość obiektywną, jeśli dla oceny decydujące znaczenie mają właściwości przedmiotu albo jeśli one stanowią punkt
252 | WSGE
wyjścia do oceny wartości danego przedmiotu. Świadomość większej lub
mniejszej wartości problemów jest faktycznie rezultatem wielu warunków
subiektywnych i obiektywnych. Jeśli badacz uważa, że jego problem jest
ważniejszy od innego, musi tego bezwzględnie dowieść.
5.3.5 Hipoteza naukowa (robocza)
Pewien rodzaj założeń w pracach naukowych nazywamy hipotezami,
niekiedy – hipotezami roboczymi. Postarajmy się odpowiedzieć na pytanie: na czym polegają tego rodzaju założenia? Jaka jest ich zasadnicza rola
w pracy naukowej? Hipoteza – znaczy dosłownie (z greckiego hypothesis)
podkład lub przypuszczenie. To drugie znaczenie wskazuje w pewnej mierze na rolę hipotez w  obrębie pracy naukowej. Hipoteza jest naukowym
przypuszczeniem o obecności (istnieniu) danego zjawiska bądź jego wielkości, częstotliwości, o jego stosunku do zjawisk innych, o związku zależności
danych zjawisk od innych lub o związku pojęć bądź wielkości pojęciowych
o znaczeniu ustalonym.
W ujęciu ogólnym, hipoteza jest przypuszczeniem, dotyczącym danego przedmiotu badań według jakiejkolwiek kategorii poznania, w szczególności kategorii substancji, przyczyny, jakości, ilości, czasu, przestrzeni. W takim znaczeniu we wszystkich problemach naukowych mamy do
czynienia z jakimiś hipotezami, przynajmniej domyślnie w nich tkwiącymi. Za hipotezy w danych problemach uważa się zazwyczaj przypuszczenia dotyczące związków zależności przyczynowej danego zjawiska, bądź
jego składnika, od zjawisk innych, czyli przypuszczenia odnoszące się do
jego mechanizmu. Opierając się na faktach, znanych i dostatecznie sprawdzonych, badacz przypuszcza, że  zjawisko przez niego badane powstaje
w określonych warunkach bądź jest skutkiem danych przyczyn. Dotyczy
to także przypuszczeń – hipotez, co do związku logicznego między pojęciami lub twierdzeniami. Hipoteza stanowi odpowiedź na pytanie zawarte
w  problemie badawczym i  wymaga sprawdzenia, weryfikacji – potwierdzenia lub odrzucenia. I tu zaczyna się wielka praca i zarazem odpowiedzialność badacza i kierownika tematu naukowego (promotora) w procesie weryfikacji hipotezy. A jak ta sprawa hipotezy wygląda w pisaniu prac,
zwłaszcza dyplomowych? Niekiedy wychodzą prace promocyjne, w których nie ma w ogóle postawionej hipotezy we wstępie, i dlatego nie ma
weryfikacji w zakończeniu, a to oznacza, że proces badawczy następował
bez jakiegokolwiek przypuszczenia co do wyniku końcowego.
WSGE | 253
5.3.6 Struktura (układ) pracy (rozprawy)
Końcowym etapem procesu naukowego jest dobre zredagowanie wyników badań według obowiązujących standardów. Tu mogą powstawać
dylematy zarówno od strony formalnej, jak i  merytorycznej. Ponieważ
ten podręcznik akademicki kieruję głównie do Studenta, dlatego podam
standardy pisania pracy promocyjnej (licencjackiej, inżynierskiej magisterskiej), na różnych kierunkach kształcenia, jakie obowiązują w WSGE.
A. Zalecenia ogólne
1. W pracy dyplomowej (licencjackiej, inżynierskiej, magisterskiej) autor powinien wykazać umiejętności warsztatowe i redakcyjne: poprawność
językową, właściwą strukturę pracy, przejrzystość wywodu, korzystanie ze
źródeł i dokumentów, twórczego stosowania zdobytej wiedzy i metodologii badań.
2. Wykonana praca dyplomowa ma być materialnym dowodem opanowania umiejętności niezbędnych do pisania prac twórczych w zakresie
studiowanej dyscypliny. Praca dyplomowa musi być samodzielna. Powinna zawierać istotny wkład pracy dyplomanta i nie może być kompilacją materiałów źródłowych. Niedopuszczalna jest sytuacja, kiedy duże
fragmenty tekstu, zamieszczone w pracy, kopiowane są z innych źródeł,
w  szczególności z  Internetu. Każdy tekst z  innych źródeł, wykorzystany
przez autora, musi być opatrzony przypisem.
3. Praca dyplomowa (licencjacka, magisterska) nie może mieć charakteru opisowego, zwłaszcza w pracach magisterskich musi być element
badawczy, tj. badanie jakiegoś problemu za pomocą metody naukowej
i jego opisanie. Udział wkładu własnego w pracach magisterskich powinien być nie mniejszy niż 50% objętości pracy. Dopuszcza się też pisanie
pracy dyplomowej zespołowej, więcej niż przez jedną osobę, tylko wówczas należy zaznaczyć indywidualny wkład każdego dyplomanta. Zgodę na
pisanie pracy zespołowej wydaje dziekan, najpóźniej w drugim miesiącu
po rozpoczęciu zajęć ostatniego roku studiów. Za poziom pracy, zgodnie
z  wymogami pracy dyplomowej (promocyjnej) odpowiadają - student
i  promotor, który pisze opinię i  wystawia ocenę. Drugą ocenę wystawia
recenzent, na podstawie dokładnego zapoznania się z jej treścią.
4. Objętość pracy dyplomowej powinna wynikać z  wyczerpującego
opracowania tematu i zawierać się w wymiarze: pracy licencjackiej i inżynierskiej od 40 do 50 stron, pracy magisterskiej od 70 do 80 stron. Praca
powinna być napisana przy użyciu edytora Word, lub OpenOffice Writer,
254 | WSGE
wielkość czcionki 12, odstępy między wierszami 1,5, marginesy – górny,
dolny, prawy – na 2,5 cm, lewy – 3,5 cm. Praca powinna być napisana
jednostronnie, na stronie A 4 w języku polskim. Wyjątkowo dziekan może
wyrazić zgodę na przygotowanie pracy w języku obcym, uzupełnioną obszernym streszczeniem w języku polskim.
5. Zbieranie materiałów do pracy powinno odbywać się od momentu
zaakceptowania tematu przez promotora, czyli nie później niż w pierwszym miesiącu po rozpoczęciu zajęć ostatniego roku studiów, chyba że są
inne ustalenia w  uczelni. Napisane rozdziały pracy należy sukcesywnie
przekazywać promotorowi, który zaakceptuje bądź przekaże swoje uwagi
w celu dokonania zmian lub korekty. Pierwszą wersję (projekt) napisanej
pracy należy przedstawić w całości promotorowi nie później niż na jeden miesiąc przed złożeniem jej w dziekanacie.
Rola promotora – jest szczególnie ważna. Uwagi promotora dla studenta są obowiązkowe. Promotor nie tylko akceptuje wybór tematu pracy przez studenta, ale akceptuje plan i wykonanie w nakazanym terminie.
Promotor na każdym spotkaniu seminaryjnym powinien kontrolować postępy dyplomanta w pisaniu pracy. W przypadku zagrożenia terminu złożenia pracy przez studenta, powinien zareagować rozliczeniem studenta
z postępów z powiadomieniem dziekana włącznie.
Student składa pracę do dziekanatu w dwóch egzemplarzach. Jeden
egzemplarz w twardej oprawie, drugi bindowany (do akt studenta) z jak
najcieńszym grzbietem. Oba egzemplarze pracy dyplomowej muszą być
zaakceptowane i  podpisane przez promotora. Podczas składania pracy
w dziekanacie, dyplomant na pierwszej stronie w miejscu ostemplowanym
przez kierownika dziekanatu, podpisuje oświadczenie o  samodzielnym
wykonaniu pracy dyplomowej (licencjackiej, inżynierskiej, magisterskiej).
Po spełnieniu wszystkich czynności formalnych, student przekazuje
pracę do dziekanatu, najpóźniej na 12 dni przed wyznaczoną datą egzaminu dyplomowego, chyba że inaczej określa Regulamin Studiów.
B. Zalecenia szczegółowe
1. Praca dyplomowa (licencjacka, inżynierska, magisterska) powinna
składać się z następujących części: strony tytułowej, spisu treści, wstępu,
rozdziałów i podrozdziałów, zakończenia, bibliografii i aneksu.
Strona tytułowa – jest ustalona przez uczelnię dla wszystkich wydziałów i kierunków studiów jest jednakowa, student otrzymuje wzór w dziekanacie, a ponadto ma go na stronie internetowej.
WSGE | 255
Wstęp - bardzo ważna część pracy dyplomowej, w której są zawarte
wszystkie elementy metodologiczne, sformułowane przez dyplomanta, takie jak: uzasadnienie podjętego tematu na tle wiedzy w tym przedmiocie;
cel badań; przedmiot i teren badań; problemy badawcze; hipoteza (hipotezy) stawiana w  pracy; metody i  narzędzia badań; rozdziały, wskazując
w nich przewodnie myśli.
2. Rozdziały i podrozdziały – są to najważniejsze części pracy dyplomowej (licencjackiej, inżynierskiej, magisterskiej). Każdy rozdział zaczyna się od nowej strony, podrozdział zaś nie może być oddzielnym pustym
wersem. Poszczególne rozdziały powinny być oznaczone numerami (cyframi) arabskimi z kropką (1., 2., 3., itp.) bez słowa Rozdział. Tytuł rozdziału piszemy wielkimi literami, tłustym drukiem. W każdym rozdziale
wydzielamy podrozdziały, które oznaczamy również cyframi arabskimi
(1.1, 1.2, 1.3., itp.) Tytuły podrozdziałów piszemy małymi literami, tłustym
drukiem. Uwaga, po tytułach nie stawiamy kropki.
3. Zakończenie – stanowi jej podsumowanie. W zakończeniu należy podać kilka bardzo ważnych stwierdzeń wynikających z prowadzonych
badań według założeń podanych we wstępie. Należy wyrazić swój autorski stosunek do celu, tj. czy cel został osiągnięty, czy też nie. A jeśli celu
nie osiągnięto, to dlaczego – podać przyczyny. Należy odnieść się także do
postawionej hipotezy na początku pracy (we wstępie), czy hipoteza w procesie badawczym znalazła swoje potwierdzenie, czy też nie, jeśli nie to
dlaczego. Ostatni element zakończenia to wnioski z całej pracy, a głównie
z prowadzonych badań. Uwaga, wnioski nie powinny być jednozdaniowe, bez podania głównej myśli wnioskowania.
4. Bibliografia – zawiera tylko te pozycje literatury i materiały źródłowe, które twórczo zostały wykorzystane w pracy i odnotowane w przypisach. Pozycje bibliograficzne mogą być spisane kolejno według porządku
alfabetycznego lub według rodzajów źródeł takich, jak: książki, artykuły
w czasopismach, akty normatywne, źródła statystyczne, materiały internetowe. Są różne sposoby zapisywania pozycji bibliograficznych, ale rzeczą
ważną jest, aby wybrać jeden system i tylko nim się posługiwać. Korzystając z Internetu, należy podać dokładny adres, tj. stronę internetową i datę
jej odczytu.
5. Załączniki – umieszczone na końcu pracy dyplomowej, które ze
względu na większą objętość nie mieszczą się w tekście głównym pracy,
mogą zawierać: większe zestawienia liczbowe, mapy, plany, duże tabele,
wzory druków, ankiety. Załączniki powinny być numerowane w kolejno-
256 | WSGE
ści umieszczenia.
C. Inne elementy pracy dyplomowej
1. Przypisy – stanowią ważną część pracy, gdyż są dowodem, że podczas pisania student korzystał z  różnych źródeł w  sposób twórczy. Wykorzystanie cudzych myśli lub wywodów bez podania źródła jest plagiatem. W  przypisach podaje się informacje o  źródle, na które dyplomant
powołuje się w pracy. Przypisy powinny być umieszczone w dolnej części
strony oznaczone kolejnymi cyframi (liczbami) w całej pracy. Oznaczenie
przypisu musi odpowiadać odnośnikowi w tekście. Niedopuszczalne jest
zamieszczanie przypisu na innej stronie niż ta, na której znajduje się odnośnik odsyłający do tego przypisu. Przypisy powinny być pisane drukiem
o dwa stopnie mniejszym niż tekst podstawowy. Powołując się na pozycję
książkową, należy kolejno podać: pierwszą literę imienia i nazwisko autora
(autorów), tytuł książki (kursywą), nazwę wydawnictwa, miejsce i rok wydania, numery stron zawierające tekst, na który powołuje się dyplomant.
SZKOLENIA | Szkolenia dla firm | Szkolenia wewnętrzne | atak socjotechniczny | audyt socjotechniczny | bezpieczeństwo biznesu | inwigilacja | inżynieria społeczna | język ciała | język gestów | kłamstwo | komunikacja niewerbalna | kontrwywiad | metody przesłuchań | metody rozpoznawania kłamstwa | metody socjotechniczne | mikroekspersja | mikrogrymasy | mimika twarzy | mowa ciała | mowa ciała kłamcy | narzędzia manipulacji | narzędzia socjotechniczne | sposoby warunkowania zachowań | sposoby wywierania wpływu | narzędzia warunkowania zachowań | narzędzia wywierania wpływu | nauka kłamania | negocjacje | ocena lojalności pracowników | ochrona informacji | ochrona kontrinwigilacyjna | ochrona własności przemysłowej | pozyskiwanie informacji | przygotowanie do przesłuchania | psychologia | psychologia biznesu | psychologia kłamstwa | psychomanipulacje | rozmowa wyjaśniająca | rozpoznanie kłamstwa | skuteczne kłamstwo | socjotechnika | socjotechnika kłamstwa | sposoby manipulacji | symptomy kłamstwa | szkolenia | szkolenia dla firm | szkolenia psychologia | szkolenia wewnętrzne | szkolenie atak socjotechniczny | szkolenie bezpieczeństwo | szkolenie inżynieria społeczna | szkolenie język ciała | szkolenie kłamstwo | szkolenie manipulacje | szkolenie metody przesłuchań | szkolenie metody rozpoznawania kłamstwa | szkolenie metody socjotechniczne | szkolenie narzędzia manipulacji | szkolenie ochrona informacji | szkolenie pozyskiwanie informacji | szkolenie rozmowa wyjaśniająca | szkolenie rozpoznanie kłamstwa | szkolenie socjotechnika | szkolenie sposoby manipulacji | szkolenie szpiegostwo | szkolenie szpiegostwo gospodarcze | szkolenie szpiegostwo przemysłowe | szkolenie techniki manipulacji | szkolenie techniki przesłuchań | szkolenie wywiad gospodarczy | szkolenie zagrożenia socjotechniczne | szpiegostwo | szpiegostwo gospodarcze | szpiegostwo przemysłowe | tajemnica przedsiębiorcy | techniki manipulacji | techniki przesłuchań | warunkowanie zachowań | wywiad gospodarczy | wywieranie wpływu | zabezpieczanie spotkań | zabezpieczenie przed podsłuchem | zagrożenia socjotechniczne | zabezpieczenia kontrinwigilacyjne | ocena wiarygodności | ocena wiarygodności osób | ocena wiarygodności zeznań | ocena wiarygodności wypowiedzi | szkolenia ocena wiarygodności | szkolenia ocena wiarygodności osób | szkolenia ocena wiarygodności zeznań | szkolenia ocena wiarygodności wypowiedzi | socjotechnika | inżynieria społeczna | techniki manipulacji | wywieranie wpływu | warunkowanie zachowań | szkolenia socjotechnika | psychologia | psychotechnika | nlp | nls | manipulacje | mowa ciała | język ciała | mediacje | mediator | negocjacje | negocjator | język gestów | komunikacja niewerbalna | kreacja wizerunku | psychomanipulacje | sprzedaż perswazyjna | wywieranie wpływu | narzędzia manipulacji | narzędzia socjotechniczne | narzędzia wywierania wpływu | narzędzia warunkowania zachowań | atak socjotechniczny | ochrona informacji | pozyskiwanie informacji | metody socjotechniczne | sposoby manipulacji | szkolenia techniki manipulacji | zagrożenia socjotechniczne | kłamstwo | rozpoznanie kłamstwa | symptomy kłamstwa | mimika twarzy | techniki przesłuchań | metody przesłuchań | rozmowy wyjaśniające | psychologia kłamstwa | szkolenie kłamstwo | mowa ciała kłamcy | socjotechnika kłamstwa | skuteczne kłamstwo | nauka kłamania | wiarygodne kłamstwo | metody rozpoznawania kłamstwa | rozpoznać kłamstwo | audyt socjotechniczny | psychologia biznesu | zabezpieczenia kontrinwigilacyjne | ocena wiarygodności | ocena wiarygodności osób | ocena wiarygodności zeznań | ocena wiarygodności wypowiedzi | kłamstwo | rozpoznanie kłamstwa | ujawnianie kłamstwa | badanie kłamstwa | symptomy kłamstwa | mimika twarzy | mikroekspersja | nieszczerość | prawdomówność | techniki przesłuchań | metody przesłuchań | cechy kłamstwa | rodzaje kłamstwa | rozmowy wyjaśniające | mimika kłamcy | wykrywanie kłamstwa | rozmowa wyjaśniająca | psychologia kłamstwa | motywy kłamstwa | przyczyny kłamstwa | kłamanie | dochodzenie prawdy | mikromimika twarzy | poradnik kłamstwa | szkolenie kłamstwo | mowa ciała kłamcy | socjotechnika kłamstwa | skuteczne kłamstwo | nauka kłamania | jak kłamać | wiarygodne kłamstwo | mikrogrymasy | emocje twarzy | kłamstwo celowe | białe kłamstwo | magia kłamstwa | metody rozpoznawania kłamstwa | anatomia kłamstwa | poznać kłamstwo | rozpoznać kłamstwo | oszustwo | wariograf | wykrywacz kłamstw | poligraf | detektor kłamstwa | przygotowanie do przesłuchania | zabezpieczenia kontrinwigilacyjne | ocena wiarygodności | ocena wiarygodności osób | ocena wiarygodności zeznań | ocena wiarygodności wypowiedzi | grafolog | psychografolog | weryfikacja podpisów | autentyczność podpisu | sprawdzenie podpisu | pismo ręczne | rękopis | podpis | grafologia | usługi grafologiczne | sprawdzenie autentyczności podpisu | analiza pisma | badanie pisma | ekspertyza pisma | ekspertyza grafologiczna | ekspertyza podpisu | psychografologia | opinia grafologiczna | badanie grafologiczne | biegły grafolog | cechy pisma | detektyw | usługi detektywistyczne | agencja detektywistyczna | prywatny detektyw | licencjonowany detektyw | detektyw korporacyjny | wywiad gospodarczy | szpiegostwo gospodarcze | ochrona kontrinwigilacyjna | techniki przesłuchań | bezpieczeństwo biznesu | przygotowanie do przesłuchań policyjnych | metody przesłuchań | szpiegostwo gospodarcze | socjotechnika | zagrożenia socjotechniczne | szpiegostwo przemysłowe | ochrona własności przemysłowej | tajemnica przedsiębiorcy | inwigilacja | szpiegostwo | kontrwywiad | zabezpieczanie spotkań | zabezpieczenie przed podsłuchem | ocena lojalności pracowników | wykrywanie kłamstw | wariograf | wykrywacz kłamstw | poligraf | detektor kłamstwa | sprawdzanie uczciwości pracowników | kontrola zwolnień lekarskich | kontrola pracowników na L4 | kontrola pracowników na zwolnieniu | zabezpieczenia kontrinwigilacyjne | ocena wiarygodności | ocena wiarygodności osób | ocena wiarygodności zeznań | ocena wiarygodności wypowiedzi |
Jakie opłaty urzędowe wiążą się z ochroną własnej marki? Podstawowa opłata za zgłoszenie znaku towarowego (nazwy lub logo firmy lub produktu) to kwota od 450 złotych. Dokładne wyliczenie wysokości opłat urzędowych możliwe jest dopiero po przygotowaniu dokumentacji gdyż ich wysokość jest uzależniona od ilości klas towarowych lub usługowych wg. klasyfikacji nicejskiej do których będzie się odnosił znak. Z reguły firmy o ściśle sprofilowanej działalności (mały zakres rodzajów asortymentu) mieszczą się w opłacie podstawowej lub nieznacznie wyższej. Zawsze pracując z klientem staramy się optymalizować tą opłatę tak aby z jednej strony zapewnić klientowi maksymalną ochronę w przyszłości a jednocześnie, z drugiej strony utrzymać opłatę na możliwie jak najniższym poziomie. Szczególnie mając na uwadze fakt, że sposób przygotowania dokumentacji "dzisiaj" nie tylko przełozy się na wyskość bieżącej opłaty zgłoszeniowej ale będzie przekładał się w przyszłości na wysokość opłat okresowych związanych z utrzymaniem prawa ochronnego na znak towarowy, gdyż ich wysokość jest także uzależniona od ilości klas towarowych występujących w zgłoszeniu. Zawsze to klient ostatecznie decyduje na jaki będzie zakres zgłoszenia a co za tym idzie jaka będzie ilość klas i jakiej wysokości opłata urzędowa będzie się z tym wiązała. To zawsze suwerenna decyzja klienta. My jedynie doradzamy, pokazujemy możliwości i ewentualne konsekwencje. Jeśli życzeniem klienta jest nieprzekroczenie opłaty minimalnej lub innej określonej kwoty, wówczas staramy się tak przygotować dokumentację aby opłata nie wyniosła więcej niż wskazana kwota. Obecnie wartości opłat urzędowych związanych ze zgłoszeniem znaku towarowego reguluje Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 września 2016 r. w sprawie opłat związanych z ochroną wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych. Wg. tego rozporządzenia podstawowe opłaty związane ze zgłoszeniem i ochroną znaków towarowych są następujące:
Wróć do spisu treści